Genel Tehlike Sorumluluğunun İşverenin İş Kazalarından Hukuki Sorumluluğu Çerçevesinde İncelenmesi
DOI:
https://doi.org/10.65380/bhd.2026.1.4Anahtar Kelimeler:
genel tehlike sorumluluğu, önemli ölçüde tehlike arz eden işletme, denkleştirme, iş kazası, kaçınılmazlıkÖz
Kusursuz sorumluluk esasına dayanan genel tehlike sorumluluğu Türk Hukuku’nda ilk kez 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 71. maddesiyle düzenlenmiştir. Hüküm kapsamında önemli ölçüde tehlike arz eden bir işletme faaliyetinden kaynaklanan zararlardan işletme sahibi veya işleten birlikte sorumlu tutulmuştur. Bir işletmenin, niteliği veya faaliyetlerinde kullanılan ekipman ya da güçler nedeniyle sıkça veya ağır zararlar doğurmaya elverişli olması halinde önemli ölçüde tehlike arz ettiği kabul edilmektedir. Sorumlu tutulan kişinin, uzman bir kişiden beklenen tüm dikkat ve özeni göstermiş olsa dahi kurtuluş kanıtı getirmesine imkân vermemesi nedeniyle tehlike sorumluluğunun en ağır sorumluluk türü olduğu belirtilmektedir. Buna rağmen hükümde, salt izne dayalı faaliyet yürüttüğü gerekçesiyle bir işletmenin verdiği zararın denkleştirmeye tabi tutulması öğretide eleştiri konusu olmuştur. Genel tehlike sorumluluğu düzenlemesi, işverenin iş kazalarından hukuki sorumluluğunun mahiyeti bakımından da önemli sonuçlar doğurmuştur. Uzun yıllar boyunca işverenin sorumluluğunun kusursuz sorumluluk esasına dayandığı kabul edilirken son yıllarda hem öğretide hem de yargı nezdinde kusur sorumluluğu baskın görüş haline gelmiştir. Ancak buna rağmen bir iş kazasının meydana gelmesinin kaçınılmaz olduğu hallerde yargı nezdinde işverenin daima sorumlu tutulmaya devam edildiği görülmektedir. Bu açıklamalar ışığında çalışmada öncelikle genel tehlike sorumluluğu tüm unsurlarıyla incelenecektir. Ardından genel tehlike sorumluluğu düzenlemesinin, işverenin iş kazalarından sorumluluğunun hukuki mahiyetine dair öğretideki tartışmalara nasıl yön verdiği üzerinde durulacaktır. Sonrasında işverenin genel tehlike sorumluluğunun sınırları irdelenecektir. Son olarak iş kazalarının meydana gelmesinde kaçınılmazlık halinde işverenin sorumluluğu üzerinde durulacaktır.
İndir
Yayın Tarihi
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 BİLGİ Hukuk Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
BİLGİ Hukuk Dergisi'ne yayımlanması için değerlendirilmek üzere gönderilen makaleler, daha önce herhangi bir ortamda yayınlanmamış veya herhangi bir yayın ortamına yayınlanmak üzere gönderilmemiş olmalıdır.
Makalelerin yayıma kabul edilmesi durumunda ticari amaç da dahil olmak üzere ve aynı lisansı kullanılmak şartıyla, çalışmanın başka çalışmalarla birleştirilmesi, çalışmanın üzerine yeni bir çalışma yapılması ya da farklı düzenlemeler yapılmasına izin verilir.
Daha önce başka dergilerde, elektronik veya basılı ortamda yayınlanmış metinleri, resimleri, tabloları vb. kullanmak ve çoğaltmak için telif hakkı sahibinden imzalı izin almak yazarın sorumluluğundadır. İmzalı izin mektubu, imzalı ön yazı ile birlikte sunulmalıdır. Yazarların araştırmalarıyla ilgili olarak herhangi bir kurumdan aldıkları herhangi bir sponsorluğu veya desteği açıklamaları gerekmektedir.
BİLGİ Hukuk Dergisi'nde yayımlanmak üzere kabul edilen çalışmaların basılı ve elektronik tüm yayın hakları İstanbul Bilgi Üniversitesi'ne ("Üniversite") aittir. Üniversite’nin izni olmadan başka bir yerde yayımlanamaz. Yazarlar telif haklarını Üniversite’ye devretmiş sayılır, yazarlara ayrıca telif ücreti ödenmez.
